چگونه هیجان کودکم را کنترل کنم؟ +6 راه حل موثر

به عنوان والدین، به طور حتم در طول روز شاهد بروز رفتارهای هیجانی از کودکان خود بوده‌ایم. ما معمولا این هیجانات شدید را از کودکان دو ساله انتظار داریم. اما اگر فرزند شما به سن مدرسه رسیده و سردرگمی‌ها، طغیان‌ها و این رفتارهای هیجان کودک همچنان ادامه دارد، ممکن است نشانه‌ای از اختلال هیجانی و در واقع نشانه‌دهنده‌ی عدم کنترل هیجاناتش باشد.

کمک به کودکانی که مهارت‌های کنترل هیجان را در سن کم پرورش نداده‌اند، باید هدف برنامه‌های آموزشی والدین باشد. بسیاری از کودکان، حتی در سنین بالاتر همچنان با رفتارهای تکانشی و نامناسب دست و پنجه نرم می‌کنند. در این مقاله به بررسی روش‌های کنترل هیجان کودک خواهیم پرداخت.

‌کنترل هیجان چیست؟

کنترل هیجان در واقع توانایی مدیریت احساسات و رفتار خود در موقعیت‌های گوناگون است. این شامل توانایی مقاومت در برابر واکنش‌های احساسی شدید به محرک‌های ناراحت‌کننده، آرام کردن خود در هنگام ناراحتی، سازگاری با تغییر انتظارات و مدیریت ناامیدی بدون طغیان است.

مجموعه‌ای از مهارت‌ها است که کودکان را قادر می‌سازد تا در دوران بلوغ، رفتار خود را به سمت هدفی هدایت کنند، که غیرقابل پیش‌بینی و خارج از انتظار آن‌هاست. اگر کودکان احساسات خود را به درستی کنترل کنند، می‌توانند با هر موقعیتی کنار آمده و با مشکلات مقابله کنند. والدین و مربیان کودک موظف هستند تا با افزایش آگاهی کودکان در استفاده از روش‌های کلیدی کنترل هیجان کودک به آنان کمک کنند تا دوران کودکی آرامی را پشت سر بگذارند.

بیشتر بخوانید: بایدها و نبایدهای تنظیم هیجانات خلقی کودک

اختلال هیجانی چگونه به نظر می‌رسد؟

دکتر متیو راز، روانشناس بالینی می‌گوید که مشکلات مربوط به اختلال هیجانی بسته به کودک، به شکل‌های مختلفی ظاهر می‌شود. کنترل هیجان کودک کاملا به سن کودک بستگی دارد؛ او می‌گوید: «بعضی از بچه‌ها آنی هستند – آن‌ها واکنش شدید و فوری از خود نشان می‌دهند و آن‌ها نمی‌توانند آن واکنش رفتاری فوری را مهار کنند.”

او خاطر نشان می‌کند که در بعضی کودکان دیگر، به نظر می‌رسد پریشانی در حال افزایش است و آن‌ها فقط می‌توانند آن را برای مدت طولانی تحمل کنند. در نهایت منجر به نوعی طغیان رفتاری می‌شود. شما می‌بینید که آن‌ها در مسیر اشتباه قرار گرفته‌اند، اما نمی‌دانید چگونه جلوی آن را بگیرید.

هیجانات شدید می‌تواند زندگی را برای کودکان کمی سخت‌تر کند، نکته کلیدی این است که آن‌ها یاد بگیرند چگونه هیجانات خود را کنترل کنند و با آن هیجانات قوی کنار بیایند و راه‌هایی برای ابراز احساساتشان بیابند که مؤثرتر و با آسیب کم‌تر در هنگام وقوع بحران باشد.

بیشتر بخوانید: هیجان در کودکان چه نشانه‌ها و ویژگی‌هایی دارد؟

‌راه‌های کنترل هیجان کودکان

آموزش کنترل هیجان کودک، نیاز به آگاهی و مهارت دارد؛ کودکان در سنین مختلف در حال توسعه این مهارت هستند. فراموش نکنید تنها چیزی که آن‌ها نیاز دارند، کمی حمایت، هدایت و صبوری از طرف شما است تا یاد بگیرند چگونه این هیجان را با روش صحیح کنترل کنند. با آموزش چند مهارت ساده می‌توانید به کودک کمک کنید که هیجانات خود را کنترل کند:

1. ‌تمرین تنفس عمیق: در زمان عصبانیت، به کودک آموزش دهید تا نفس عمیق بکشید، به این ترتیب که هوا را از بینی وارد کرده و بعد از کمی حبس آن را از طریق دهان خارج کند.
2. شمارش اعداد: به کودک یاد دهید که با شمردن اعداد، افکار منفی را از خود دور کند. می‌توانید برای تمرکز بیشتر از او بخواهید اعداد را مثلا از 20 تا 1 معکوس بشمارد.
3. استراحت کنند: به کودک اجازه دهید که زمانی برای استراحت به خودش اختصاص دهد، یا هنگامی که نیاز دارد حواس خود را از موضوع ناراحت‌کننده دور کند، چند دقیقه با خود خلوت کند.
   روش‌های تقویت خلق‌وخو را شناسایی کنید: از خود بپرسید که چه فعالیت‌هایی را دوست دارد زمانی که شاد است انجام دهند، این کارها می‌تواند شامل بازی، پارک رفتن، خواندن یک کتاب یا گوش دادن موزیک باشد. از علایق او لیست تهیه کرده و او را تشویق کنید؛ زمانی که ناراحت است به سراغ یکی از آن‌ها رفته تا بتواند بهتر با احساسات خود کنار بیاید.
   با آن‌ها همدلی کنید: با صحبت کردن در مورد احساسات آن‌ها، بگوییم که این احساسات برای همه افراد به وجود می‌آید اما تعداد کمی هستند که این می‌توانند این احساسات را کنترل کنند. زمانی که کودک بتواند خودش را جای دیگران بگذارد می‌تواند به ثبات احساسی، انعطاف پذیری، ارتباطات اجتماعی و حس خشنودی بهتری دست پیدا کند. با مهارت همدلی، کودک خود را در موقعیت دیگران می‌بیند و راحت‌تر می‌تواند آنان را درک کند.
4. حواس پرتی: یکی از بهترین کارها در این مواقع این است که که توجه او را به فعالیت دیگری معطوف نمائید و حواس او را از موضوع دور کنید. به این ترتیب او می‌تواند به تنهایی استرس خود را کنترل کند.
5. عوامل محرک را شناسایی کنید: ممکن است الگوها یا وضعیت‌های خاصی موجب شوند که کودک با اختلال هیجانی در وضعیت بحران هیجانی قرار بگیرد. با او صحبت کنید و به علت پی ببرید. با دقت او را زیر نظر بگیرید تا دریابید مشکل کجاست که نمی‌تواند به راحتی با شما در میان بگذارد.
6. آرامش خاطر: کودک باید در کنار شما و اطرافیان احساس امنیت کند. بعد از بروز رفتار هیجانی، با او صحبت کنید و به او اطمینان خاطر بدهید که احساسش را درک می‌کنید. او را راهنمایی کنید که بدون آسیب رساندن به خود یا دیگران، هیجان خود را کنترل کند.

‌چه درمان‌هایی برای کودکان مبتلا به اختلالات هیجانی وجود دارد؟

اگر متخصص تشخیص دهد که کودک مبتلا به اختلال هیجانی است، جلسات درمانی را برای والدین و کودک در نظر گرفت. در این جلسات کودک یاد می‌گیرد که احساسات خود را کنترل کرده و عواملی که موجب می‌شوند کنترل خود را از دست بدهد، شناسایی کند. برنامه ریزی برنامه‌ها و فعالیت‌های خاص به کودکان کمک می‌کند تا مهارت‌های اجتماعی و بین فردی را که به بهبود رفتار آن‌ها کمک می‌کند، گسترش دهند.

بیشتر بخوانید: مقابله با استرس کودکان

کلام آخر: برخی علائم در کودکان نشان دهنده‌ی این است که آن‌ها در کنترل هیجانات خود مشکل دارند، مراقب این علائم باشید و او را نیز از رفتارشان آگاه سازید تا بدانند چه رفتارهایی خوب و چه رفتارهایی بد است.

به کودک وقت دهید، زیرا او نمی‌تواند بلافاصله خود را از اضطراب هیجانی خلاص کند. به همین دلیل خشمگین می‌شود و طغیان می‌کند. زمان کافی و مکان مناسب در اختیار او بگذارید. خواهید دید که به تدریج خسته می‌شود، به واقعیت باز می‌گردد و رفتار منطقی از خود نشان می‌دهد.

امیدواریم این مبحث از مطالب خواندنی بامبینو درباره تعریف هیجان کودک و کنترل این نوع هیجانات در کودک برایتان مفید واقع گردد؛ ممنون که با ما همراه بودید.