ترس در کودکان 2 تا 8 سال + راه‌های غلبه بر آن

یکی از مشکلاتی که برخی والدین با آن روبه‌رو هستند، مسئله ترس در کودکان است. کودکان از سن دو سالگی به بعد شروع به شناختن ترس می‌کنند و ممکن است از موارد و موقعیت‌های مختلفی بترسند. بعضی از انواع ترس مربوط به سن خاصی است، برای مثال بسیاری از کودکان در یک یا دو سالگی از صدای جاروبرقی یا چرخ گوشت و در حدود چهار‌‌ سالگی از سگ می‌ترسند.

ترس‌های غیرمنطقی از ویژگی‌های رشد کودکان خردسال است، زیرا آنان بین واقعیت و تخیل تفاوتی قائل نمی‌شوند و در نهایت این قبیل ترس‌ها برایشان واقعی و جدی جلوه می‌کند. در ادامه مطلب شما را با علل و راهکارهای غلبه بر آن را ارائه خواهیم داد.

‌

آیا ترس در کودکان طبیعی است؟

ترس در کودکان طبیعی است. همه کودکان، در موقعیت‌های مختلفی ترس را تجربه می‌کنند. وقتی کودک شروع به کشف دنیای اطراف خود می‌کند، تجارب جدیدی به دست می‌آورد، با مشکلات جدیدی روبه‌رو می‌شود و در نتیجه ممکن است دچار اضطراب یا ترس شود. ترس احساسی است که می‌تواند به بچه‌ها کمک کند محتاط باشند. چیزهایی که جدید، بزرگ، پر سروصدا یا متفاوت هستند در ابتدا ترسناک به نظر می‌رسند. پس دانستن این‌که اکثر کودکان در سنین پایین از چیزهای خاصی می‌ترسند می‌تواند مفید باشد.

‌کودکان از چه چیزهایی می‌ترسند؟

چیزهایی که بچه‌ها از آن می‌ترسند با رشدشان تغییر می‌کند. برخی از ترس‌ها در سنین خاص رایج و طبیعی هستند، مثلا:

نوزادان معمولا اضطراب بیگانگی را احساس می‌کنند. هنگامی که نوزادان حدود 8 تا 9 ماهه هستند، می‌توانند چهره افرادی را که می‌شناسند تشخیص دهند. به همین دلیل است که چهره‌های جدید می‌توانند برای آن‌ها ترسناک به نظر برسند، حتی یک پرستار بچه یا خویشاوند جدید. آن‌ها ممکن است گریه کنند یا به والدین خود بچسبند تا احساس امنیت کنند.
کودکان نوپا احساس اضطراب جدایی می‌کنند. در زمانی بین 10 ماهگی تا 2 سالگی، بسیاری از کودکان نوپا شروع به ترس از جدایی از والدین می‌کنند. آن‌ها نمی‌خواهند والدین آن‌ها را در مهد کودک یا هنگام خواب تنها بگذارند. ممکن است گریه کنند، بچسبند و سعی کنند نزدیک والدین خود بمانند. ترس در کودکان ۳ ساله به خصوص از تاریکی بسیار رایج است؛ اما اگر به عنوان مثال فرزند شما خواب راحتی در شب ندارد و یا دائماً در حال بهانه‌گیری ناشی از ترس می‌باشد، مداخله تخصصی لازم و ضروری است.

بچه‌های خردسال از چیزهای “تخیلی” می‌ترسند. کودکان 4 تا 6 ساله می‌توانند تصور و خیال‌پردازی کنند، اما آن‌ها همیشه نمی‌توانند تشخیص دهند که چه چیزی واقعی است و چه چیزی نیست. برای آن‌ها هیولاهای ترسناکی که تصور می‌کنند واقعی به نظر می‌رسند. آن‌ها از چیزی که ممکن است زیر تخت یا در کمد آن‌ها باشد می‌ترسند. کودکان خردسال همچنین ممکن است از صداهای بلند مانند رعد و برق یا آتش‌بازی بترسند.
بچه‌های بزرگ‌تر از خطرات زندگی واقعی می‌ترسند. وقتی بچه‌ها 7 سال یا بزرگ‌تر هستند، هیولاهای زیر تخت نمی‌توانند (خیلی) آن‌ها را بترسانند، زیرا می‌دانند که واقعی نیستند. در این سن کودکان از خطرات واقعی می‌ترسند. ترس از بلایای طبیعی، حضور افراد ناشناس در خانه، دزد و مرگ از جمله مواردی است که کودکان از آن ها می‌ترسند. بچه‌های مدرسه‌ای همچنین ممکن است در مورد انجام تکالیف مدرسه، نمرات، یا قرار گرفتن در محیط مدرسه خود، احساس اضطراب کنند.
نوجوانان ممکن است ترس‌های اجتماعی داشته باشند. آن‌ها ممکن است در مورد ظاهرشان یا این‌که مناسب به اندازه‌ی کافی خوب و مناسب نیستند، احساس اضطراب کنند. ممکن است قبل از ارائه گزارش در کلاس، رفتن به مدرسه جدید، شرکت در یک امتحان بزرگ یا بازی در یک مسابقه بزرگ، احساس اضطراب یا ترس کنند.

بیشتر بخوانید: راه‌های مقابله با استرس و نگرانی کودک

‌وقتی فرزندم می‌ترسد چگونه می‌توانم به او کمک کنم؟

وقتی فرزندتان می‌ترسد، می‌توانید با انجام این کارها به او کمک کنید.

به ترس‌های کودک، بیش از حد واکنش نشان ندهید. همان طور که نادیده گرفتن ترس‌ها منطقی نیست، هیچ گاه واکنش بیش از حد نیز به آن‌ها نشان ندهید. به یاد داشته باشید که یک پاسخ منطقی به کودک می‌تواند جلوی پیشرفت ترس او را بگیرد.
با گفتن «اشکال ندارد، شما در امان هستید، من این‌جا هستم»، به نوزاد، کودک نوپا یا کودک بسیار خردسال خود دلداری دهید. اجازه دهید فرزندتان بداند که برای محافظت از او آن‌جا هستید. با آغوش گرفتن و کلمات آرامش بخش به فرزندتان کمک کنید احساس امنیت کند.
همان‌طور که کودک شما رشد می‌کند، صحبت کنید و گوش دهید. آرام و آرامش‌بخش باشید. به کودک خود کمک کنید تا احساسات را در قالب کلمات بیان کند.
در ابتدا اجازه دهید کودک نوپایتان برای مدت کوتاهی از شما دور باشد. وقتی نیاز به جدایی از فرزندتان دارید، بگویید که برمی‌گردی، یک بغل و لبخند بزن و برو. بگذارید فرزندتان یاد بگیرد که شما همیشه برمی‌گردید.
برای کودک خردسال خود که از تاریکی می‌ترسد، یک برنامه آرام‌بخش قبل از خواب داشته باشید. برای فرزندتان کتاب بخوانید. اجازه دهید فرزندتان احساس امنیت و عشق کند.
به کودک خود کمک کنید به آرامی با ترس‌ها روبه‌رو شود. برای مثال، اگر از هیولای زیر تخت می‌ترسد، به او اطمینان دهید که چنین چیزی در آن‌جا وجود ندارد. سپس تشویقش کنید تا در حضور شما زیر تخت خواب را نگاه کند. با وجود شما برای حمایت از او، اجازه دهید فرزندتان خودش ببیند که چیزی برای ترسیدن وجود ندارد. به او کمک کنید شجاعت خود را احساس کند.
تصاویر ترسناک، فیلم‌ها یا نمایش‌هایی که کودکان می‌بینند را محدود کنید. این‌ها می‌توانند باعث ترس شوند.
به کودکان و نوجوانان کمک کنید تا برای چالش‌هایی مانند آزمون‌ها یا گزارش‌های کلاس آماده شوند، بگذارید بدانند که آن‌ها را باور دارید.
رفتارهای جسورانه را در کودک تقویت کنید. کلید از بین بردن ترس در کودکان، تحسین و تشویق در انجام رفتارهای جسورانه است. وقتی فرزندتان از کنارتان برمی‌خیزد تا با یک حیوان یا موقعیت جدید روبه‌رو شود، او را تحسین کنید. در مورد نحوه برخورد کودک با موقعیت‌های گوناگون، اظهار نظر کنید و او را در آغوش بگیرید. این روش باعث می‌شود تا کودک دفعات دیگر نیز به چنین رفتارهایی اقدام کند.

‌چه زمانی ترس یا اضطراب یک مشکل است؟

ترس‌ها مطمئناً می‌توانند باعث ناراحتی زیادی شوند، نه تنها برای کودکان و نوجوانان که دارای ترس هستند، بلکه برای افرادی که به آن‌ها اهمیت می‌دهند. مهم است که به یاد داشته باشید که ترس در سنین خاص کاملا مناسب است و به هیچ وجه نشانه‌ای از غیر طبیعی نیست.

اکثر بچه‌ها با حمایت ملایم والدین خود با ترس‌های عادی کنار می‌آیند. همان‌طور که رشد می‌کنند، بر ترس‌هایی که در سنین پایین‌تر داشتند غلبه می‌کنند. برخی از بچه‌ها شرایط سخت‌تری دارند و برای رفع ترس‌ها به کمک بیشتری نیاز دارند. اگر ترس شدید باشد یا کودک را از انجام کارهای عادی باز دارد، ممکن است نشانه‌ای از یک اختلال اضطرابی در کودک باشد. اگر نشانه‌های زیر را در کودک خود دیدید، با پزشک کودک صحبت کنید:

افراطی به نظر می‌رسد یا از سن طبیعی گذشته است.
باعث شود کودک شما بسیار ناراحت یا عصبانی شود.
فرزندتان را از انجام کارهایی مانند رفتن به مدرسه، تنها خوابیدن یا دوری از شما مضطرب می‌شود.
وجود علائم فیزیکی مانند معده درد، سردرد یا ضربان قلب شدید دارد یا کودک شما احساس تنگی نفس، سرگیجه و بیماری کند.

بیشتر بخوانید: مقابله با استرس کودکان

‌کلام آخر: ترس‌ها دلیلی بر این است که فرزند شما در حال یادگیری بیشتر در مورد جهان پیرامون خود است، ذهن خود را کنجکاوتر می‌کند، حس او را از جهان و معنای آن برای او گسترش می‌دهد، و در مورد ظرفیت خود برای مقابله با آن یاد می‌گیرد.

هرچه بیشتر دنیا را تجربه کنند، خودشان متوجه خواهند شد که چیزهایی که ترسناک به نظر می‌رسند، در نهایت ترسناک نیستند و با گذشت زمان، درک و برخی رفتارهای شجاعانه، می‌توانند شجاعانه از هر چیزی عبور کنند، که ممکن است آن‌ها را در مسیر ناپایدار کند.